جزوه انقلاب اسلامی: جلسه نهم قسمت1

*جلسه نهم:

آشنایی با ماهیت،اهداف و آرمانها،اصول و مباني ،ارکان، دستاوردها و آسیبشناسی انقلابxadاسلامی

از موضوعاتیxadکه همواره دارای اهمیّت فراوان بوده، نگاه به سیرتطور، فرآیندها و برآیندهای انقلابxadاسلامی است؛ بدین معنا که انقلابxadاسلامی برای رسیدن به چه اهدافی ایجاد شد؟ و آیا پس از پیروزی، همه اهداف مورد نظر و ایده های مطلوب، به دست آمد یا خیر؟ اگر پاسخ منفی است، دلیل را باید در چه چیزهایی جست و جو کرد؟ اینجاست که بحث از موانع و مشکلات انقلابxadاسلامی به میان خواهد آمد. به بیان دیگر، چه آسیبهایی انقلابxadاسلامی را از رسیدن به اهداف نهاییاش باز میدارد؟ ناگفته پیداست که این بحث، افزون بر اینکه شناخت ما را به بنیان و اساس انقلابxadاسلامی بیشتر و بهتر میکند، به کارآیی نظام نیز نیمنگاهی داشته و میکوشد با طرح آسیب ها (موانع و خطرات) وضعیّت کنونی را توضیح داده و آینده ای روشن فراروی مخاطبین ترسیم نماید. تعریف مفاهیم: پیش از ورود به اصل بحث،لازم است به مفاهیم و واژههای مورداستفاده، اشاره ای داشته باشیم.

1- ماهیت: ماهیت به معنای حقیقتxadشیء یعنی ذات و چیستی یک شئ ، یا پاسخ سؤال از چیستی شیء میباشد.ماهیت یا چیستی، آن است که در جواب «ما هو؟» (آن چیست؟) گفته میشود ، ماهیت به معنای دیگری هم به کار میرود و آن «ما به الشیء هو هو» است؛ یعنی آن چه حقیقت شیء را تشکیل میدهد.ماهیت به این معنا بر وجود هم قابلxadاطلاق است، ولی ماهیت به معنای اول در مقابل وجود است.به همین دلیل است که در منطق میxadگویند: ماهیت در جواب « آن چیست؟» میxadآید. در اصل، خود کلمه ماهیت از ماهویت ( ما+هو به معنای «آن چیست؟») آمده است. البته مفاهیم ماهوی، مفاهیمی هستند که مربوط به ماهیت شئ میxadباشند؛ یعنی از جنبه چیستی شئ سرچشمه گرفتهxadاند و ذات آن را بیان میxadکنند. مانند: مفهوم درخت، مفهوم انسان. مترادف ماهیت عبارت است از:بود،جوهر، وجود، هستی، چگونگی، چیستی، حقیقت، واقعیت، هویت.

2-اهداف و آرمانها: هدف: «هدف،آن چیزی است که برای رسیدن به آن تلاش و کوشش می شود» (فرهنگ بزرگ سخن، ج8، ص 8/83، دکتر حسن انوری.)و نیز گفته اند:«هدف، عبارت است از آن حقیقت مطلوب که اشتیاق وصول به آن،محرکxadانسان است به انجامxadکارها و انتخاب وسیله هایی که آنxadحقیقت را قابل وصول می نماید».( ترجمه و تفسیر نهج البلاغه، ج1، ص80، علامه محمدتقی جعفری.) مترادف هدف عبارت است از: آماج، نشانه، غایت، غرض، قصد، مقصد، مقصود، منظور، آرمان، مرام.

هدف با آرزو تفاوت دارد. آرزو یعنی رسیدن به چیزی که آن را نداریم. ولی هدف یعنی آشکار کردن آنچه که داریم ولی هنوز ناپیداست. معمولا هدف با آرزو اشتباه گرفته میشود.آرزو، ما را از واقعیت دور میکند و به توهم میکشاند و ذهن را اسیر و آشفته خود میکند. بنابراین بهتر است که از آن اجتناب شود.

آرمان: معنی آرمان:1- آرزو، حسرت، کمال مطلوب، مراد و خواسته؛ 2- تصوراتی که برای ساختن جنبههای گوناگون زندگیِ مطلوب در ذهن انسانxadهاست،آنچه باید باشد و به آن میاندیشیم3- هدف های جاویدان و متعالی. آرمانگرایی یا ایدئالیسم اخلاقی، به معنی ستایش یا دنبال کردن اصول یا اهداف متعالی یا حقیقی و به تعبیر دیگر، پیگیری مصرانه «آرمان» یا «ایده ال»است. این مفهوم معمولاً در برابر واقعگرایی قرار میگیرد که به معنی تسلیم شدن در برابر واقعیتهاست.

آرمانها: هرانقلابی دارای اهداف و آرمانهایی است. هدف، آن مقصد نهایی است؛ ولی آرمان، آرزوهای مقدّس و متعالی را گویند. بدین ترتیب، اهداف ممکن است مرحله ای و یا نهایی باشد، امّا آرمانها مرحله ای نیستند، بلکه نهاییاند.برای نمونه، آرمانهای انقلابxadاسلامی ایران همان اهداف سلبی و ایجابی است که مردم به همراه رهبران خود برای دستیابی به آنها، بر ضّد نظام سلطنتی پهلوی دست به اعتراض گسترده و همه جانبه زده و تا سقوط کامل آن رژیم از پای ننشستند. پس به كليه اهداف مادي و معنوي انقلابxadاسلامي كه صرف نظر از شرايط و امكانات بالقوه و بالفعل داخلي و خارجي بدنبال تحقق آن هاست آرمان گفته مي شود.

3- اصول: اصول (لغت نامه دهخدا): اصول. ج ِ اصل . اساسها و بیخ و بنxadها. یا قواعد. قوانین. پایهxadها. قواعد و قوانینی که هر علم بر آنها استوار شود. در برابر فروع .مترادف اصول شامل کلیات، مبادی، بنیادهاست.

4- ارکان:معنیxadارکان: 1- رکنها، مبناها، پایهها؛ 2- (به مجاز) بزرگان، اعیان،کارگزاران و کارگردانان حکومت

«ارکان» جمع «رکن» و رکن یعنی جزء اعظم هر چیزی که بقای آن چیز به آن جزء بستگی دارد، مثلا پایهxadها و ستونxadهای یک ساختمان رکنxadهای آن ساختمان هستند که ساختمان بدون آنxadها بقا ندارد. اعضای رئیسهxadی بدن،از قبیل سر و گردن و سینه و دستxadها و پاها از بیرون و ریه و قلب و کلیه و کبد از درون، ارکان بدن محسوب میxadشوند و با اختلال آنxadها بنیان بدن و حیات انسان نابود میxadگردد.

5-دَستاوَرد: دَستاوَرد،واژه مرکّب،ترکیبی از دو واژه: دست، آورد: چنانکه گفته شدبه كليه اهداف مادي و معنوي انقلاب اسلامي كه صرف نظر از شرايط و امكانات بالقوه و بالفعل داخلي و خارجي بدنبال تحقق آن هاست آرمان گفته مي شود و به آندسته از آرمان هاي محقق شده دستاورد اطلاق مي شود

از این رو، جای طرح این سؤال است که به راستی انقلاب اسلامی چه نتایجی را حاصل کرد؟ و به دیگر سخن، چه دستآوردهایی را به دنبال داشت؟ البته از آنجا که نوع نگرش و دیدگاه افراد و میزان وقوف و آگاهیشان بر اوضاع قبل و بعد از انقلاب در پاسخگویی آنان به این سؤال میxadتواند نقشxadاساسی داشته باشد. پس از هر انقلابی، بانگاه به عملکرد آن در مییابیم که این انقلاب تا چه حد در رسیدن به اهداف و آرمان های خود موّفق بوده است. با نگاهی به عملکرد و دستاوردهای انقلابxadاسلامی ایران می توان دریافت که با همه موانع و مشکلات داخلی و خارجی که انقلابxadاسلامی با آن روبهرو بوده، تا حّد نسبتا زیادی توانسته به اهداف و آرمانهای خود دست یابد. گرچه یادآوری این نکته نیز لازم است که واقعیّت این است که هیچ انقلابی نمی تواند در مدّت کوتاهی به همه اهداف و آرمانهای خود دست یابد. از این رو، نباید انتظار داشت که انقلابxadاسلامی با توّجه به امکانات موجود در کشور به ویژه پس از پیروزی انقلابxadاسلامی، بتواند به همه خواسته های خود برسد.

6-آسیب شناسی:اصطلاح آسیبxadشناسی در همه رشتهxadها کاربرد خاص خود را دارد ،که اصولا به مطالعه و بررسی دقیق عوامل زمینهxadساز، پدیدآورنده،آفات و آسیبxadهای موجود در آن زمینهxadها میxadپردازد. چنین مطالعاتی با هدف تکمیل و تامین فرایندهای سه گانه شناسائی، تشخیص، پیشگیری و یا درمان صورت میxadپذیرد، و برآیند آن پیشنهاد راه حلxadهای مناسب برای دفع و یا رفع آفات و آسیبxadها میxadباشد. به عبارتی منظور از آسیبxadشناسی، شناسایی آن دسته از عوامل مهم و موثری است که به وجود آمدن و یا تداوم حیات آنها میxadتواند فرآیند تحقق هر نظام و سیستمی را متوقف و یا به صورت محسوس کند نماید .

شناخت به روز آسیبxadها و آفات و بیماری پدیدهxadها به منظور پیشxadگیری و یا درمان مناسب و به موقع، و حداقل به منظور اعلان بیدار باش در مقابل آثار خسارت بار امری مهم و ضروری به نظر میxadرسد. در این راستا، لحظهxadای درنگ و غفلت و بیxadتوجهی، جامعه را چه بسا گرفتار بحران گرداند. همانگونه که یک کشاورز باید به موقع، به دفع آفات اقدام نماید. از سوی دیگر در فرهنگxadدینی، واژهxadی«آفت»بار معنایی«آسیب» را دارد. آفت، یعنی آنچه سبب فساد، تباهی، خرابی و بیماری است. خسارت و زیانی را که از بیرون و درون بر امور معنوی یا مادی وارد میxadشود، آفت گویند. فرهنگ نویسان فارسی زبان، «آفت» را چنین معنا نمودهxadاند:«آفت:آنچه مایهxadی فساد و تباهی گردد»(محمد معین، فرهنگ فارسی، ج1، ص 69.) از این رو در اینجا، آسیبها به مجموعه آفات و موانعی که به عنوان سدی در روند رو به گسترش انقلابxadاسلامی در حوزه سیاسی ایجاد میشود آسیب گفته میشود. بدین ترتیب نقاط ضعف يا آسيب هابه مجموعه موانع و چالش هاي داخلي فراروي نظام جهت پيشبرد اهداف ملي و فراملي آن، نقاط ضعف و آسيب ها يا آفات نظام جمهوري اسلامي اطلاق كه شناسايي آن ها جهت مقابله و رفع آن ها بسيار است. در موضوع آسيب شناسي نظام نيز دو حوزه مطالعاتي بايد به دقت مورد تفكيك قرار گيرند:

1-آسيب هاي ذاتي كه در هر كشوري به صورت بالقوه و بالفعل وجود دارد.

2- آسيب هايxadعارضي كه در اثر سوء مديريت ها و اشتباهات و خطاهاي يك ملت يا مسئولان آن عارض مي شود.

جزوه انقلاب اسلامی: جلسه نهم قسمت4...