جزوه انقلاب اسلامی: جلسه نهم قسمت3

مباني انقلاب اسلامي:

بی تردید هر انقلابی براساس ظرفیتxadهایی که در آن شکلxadمیxadگیرد دارایxadمبانی و انگیزهxadهاییxadاست که خاستگاه اصلی آن را شکل میxadدهد. انقلابxadاسلامیxadایران طبعا در جامعهxadای رخ نمود که آموزهxadهای دینی از ارج و جایگاه بس بلندی برخوردار بوده است.در اصلxadدوم از قانونxadاساسی بدرستی به پایهxadها و مبانی انقلاب و نظام اسلامی اشاره شده است که ما در این جا به بررسی برخی از این مبانی میxadپردازیم:

1:خدای یکتا و اختصاصxadحاکمیت و تشریع به او بر اساس جهانxadبینیxadاسلامیxadحاکمیت مطلق از آن خداوند است(إِنِ الْحُكْمُ إِلاَّ لِلَّه انعام / 57) و هیچ کس بدون اذن مستقیم و یا غیر مستقیم او،نمیxadتواند در آن دخالت نماید.به عبارتی از نظرگاه آموزهxadهای اسلام،در حاکمیت خداوند توحید وجود دارد بگونهxadای که دیگر حاکمیتxadها و حکومت ها در طول حاکمیت او قابل تعریف بوده و برای هیچ شخص حقیقی و یا حقوقی،در عرض حاکمیت خداوند اصولا حاکمیتی پذیرفتنی نیست.پیامبران الهی که بطور مستقیم مامور به اجرای دستورات الهی در میان مردمان بودهxadاند گاه بر تشکیل حکومت موفق شده مثل حضرت سلیمان،نبی مکرم اسلام(ص) ولی گاه این چنین نبوده اند مانندxad بسیاری از انبیایxadالهی.این ولایت که پس از رحلتxadآخرین پیامبرخداوند به ائمه اطهار(ع) و در عصرغیبت به فقهای جامع الشرائط منتقل گردیده در عصر ما و در انقلابxadاسلامی در شخص امامxadخمینی(ره) بعنوان رهبر این نهضت متبلور و ایشان بر اساس این ولایت الهی به تشکیل حکومتxadاسلامی همت نمودند تا در این پرتو به احکامxad الهی و دستورات شرع مقدس توجه گشته و تا سر حد امکان و امکانات بدان عمل گردد. بنابراین یکی از مبانی مهم این نظام در حقیقت همان توحید در حاکمیت بوده و به تبع آن الزام و التزام به پیاده سازی احکام شریعت و تسلیم بودن در برابر خواستهxadهای خداوند میxadباشد بگونهxadای که تمام آنچه در این نظام اجرا میxadشود بر اساسxadاصلxadچهارم قانونxadاساسی باید با احکام دین و شریعت اسلام برابری داشته و گرنه فاقد اعتبارخواهد برد.

2: امامتxadامت و رهبری براساس روایاتxadاسلامی یکی از قویمxadترین(استوار) ارکان دین،ولایت امر و امامت امت است« عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ ... الْوَلَايَةِ وَ لَمْ يُنَادَ بِشَيْ ءٍ مَا نُودِيَ بِالْوَلَايَة» (وسائل الشيعه ج 1 ص 17) که در حقیقت استمرار رسالت نبیxadاسلام(ص) بوده بطوریکه اگر در واقعه غدیر به امتxadاسلامی ابلاغ نشده بود تمام زحمات 23 ساله رسولxadخدا(ص)از بین رفته« وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَه»(مائده/ 67) و گویا رسالتی انجام نپذیرفته است.لذا است که دراصول5،57 و177قانونxadاساسیxadبر ولایتxadامر و امامتxadامت تصریح و تاکیدگردیده،هرچند این خط سرخ(ولایت) بدلایلی در روزهای اولیه پس از رحلت رسولxadاعظم(ص)از جایگاه اصلی خود خارج و به آنجا که نمیxadباید سوق داده شد ولی براساسxadاعتقاداتxadشیعهxadاینxadولایتxadپس از رسولxadاکرم(ص) همچنان تداوم یافته و در زمان معصومین(ع) اعمال این ولایت از سوی آنان و در عصر غیبت بدستور ایشان بر عهده فقهاء میxadباشد. تحقیقا اگر این ولایت امر و امامت امت نبود اساسا انقلابxadاسلامی شکل نمیxadگرفت و همین مهم نیز ضامنxadاستقرار و تداوم نهضتxadالهی مردمxadایران بود بطوریxadکه پسxadاز انقلاب توانست کشور را از بحرانxadهای مختلف و بنxadبستxadهای بسیاری نجات بخشد و بدرستی بر اصول و باورهای دینی تاکید نماید.

3: اجتهاد مستمر فقهای جامع الشرایط مکتب تشیع براساس ذات پویای خود در پاسخ گویی به نیازهای مختلف جامعه اسلامی در زمانxadها و زمینxadهای متفاوت و برای برون رفت از بن بستxadها و مشکلاتی که در طول زمان برای جامعهxadاسلامی رخ میxadنماید از ابزاری بس مهم به نام اجتهاد بهره میxadبرد. نقش اجتهاد مستمر در پیشبرد اهداف و آرمانxadهای انقلاب از اهمیت بسیار بالایی برخوردار میxadباشد بگونهxadای که در مواضع مختلف با بهرهxadگیری از همین عنصر،انقلاب توانسته است از بن بستxadهای بسیاری برون رفته و موجبات رشد را فراهم آورد.

4: نفی هر گونه: الف: ستمگری و ستم کشی یکی دیگر از مبانی انقلاب که از همان ابتدای شکلxadگیری بدان توجه تام شده بود دوری از هر نوع ستمxadگری و ستمxadکشی میxadباشد. همانxadگونه که در اسلام از ستم بر دیگران نهی فراوان شده است همین طور بر عدم پذیرش ستم نیز تاکید فراوان گردیده است.ملت ایران بر اساس همین آموزه توانست تمام مظاهر ستم را از خود دور ساخته و خود نیز به آن اقدامی نکند.

ب: سلطه گری و سلطه پذیری از جمله مباحثی که در تمام جوامع انسانی مطرح بوده است موضوع سلطه گری و پذیرش آن میxadباشد به این که برخی افراد بدلیل توهم برتری در برخی جهات و به عبارتی تعدادی از انسانxadهایی که دچار خود برتربینی میxadشدند و برای دیگران حقوقی قایل نبودند بر آنان مسلط گشته و از تمام داشتهxadهای آنان در راستای منافع نامشروع خود بهره میxadگرفتند. این موضوع ،به معنای تسلط همه جانبه عدهxadای محدود بر جمعیxadکثیر میxadباشد که گاه در داخل مرزها و گاه در بیرون از مرزهای یک نظامxadسیاسی شکل می گیرد.در نظامxadاسلامی هر دو مظهر(سلطه گری و سلطه پذیری) مورد نهیxadقرار گرفتهxadاست و براساسxadآن،امت اسلامی همواره باید در پی نفی و طرد آن بر آید در عین حالی که خود نیز بدان دچار نمیxadگردد.

5: توجه تام به :

الف:قسط و عدل از اساسیxadترین مبانیxadاجتماعی تمام انبیاء الهی،برپایی قسط و عدل در میان مردمان بوده که همواره از سویxadخداوند بر آنxadسفارش میxadشدهxadاند.پیامبراسلام مامور به برقراری عدالت در میان مردم میxadشود:«أُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُم شورى/ 15»و در جای دیگر چنین مورد خطاب واقع میxadشود:« فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما بِالْعَدْلِ وَ أَقْسِطُوا حجرات/ 9 » از این رو و از آنجا که انقلاب ما بر گرفته از احکام نورانی اسلام و آموزهxadهای انسانxadساز آن میxadباشد لذا یکیxadاز مبانیxadمهم آن برپاییxadعدالت در تمام ابعاد و زمینهxadهاست که به اقتضای توان و ظرفیت خود به آن اقدام میxadنماید.

ب:استقلال سیاسی،اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی هر نظام سیاسی،در هر سرزمینی که شکل میxadگیرد برای تداوم حیات خود نیازمند این است تا در زمینهxadهای مختلف سیاسی،اقتصادی و...دارای استقلال بوده و در این عرصهxadها از هرگونه وابستگی به قدرتxadهای برون مرزی بیxadنیاز باشد تا در نهایت خود بتواند در معادلات بینxadالمللی تاثیر گذار و در تعیین سرنوشت خود دخالت نماید.این حقیقت ترجمان عینی این آیه شریفه است که خداند در آن هر نوع وابستگیxadجامعهxadاسلامی را به بیگانگانxadنفی میxadکند و میxadفرماید:« لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكافِرينَ عَلَى الْمُؤْمِنينَ سَبيلا» ( نساء/ 141) لذا است که میxadتوان یکی از بنیادیxadترین مبانیxadانقلاب را تلاش برای دستxadیابی و حصول این مهم یاد نمود.

ج: همبستگی ملی یکی از رموز موفقیت در هر جامعهxadای همبستگی و تعامل مثبت میان عناصر مختلف آن می باشد که علاوه بر تشریک توانمندیxadها به جلوگیری از هدر رفت ظرفیتxadها نیز کمک شایانی میxadنماید.در قرآن کریم خطاب به امت اسلامی میxadخوانیم:« ... ولا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ ريحُكُمْ » (الأنفال / 46) ت. ... و با يكديگر به نزاع برمخيزيد كه ناتوان شويد و مهابت(شکوه و شوکت) و قوت شما برود. و یا در جایی دیگر خداوند به این امت چنین سفارش میxadنماید:« وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَميعاً وَ لا تَفَرَّقُوا » (آل عمران / 103) تو همگان دست در ريسمان خدا زنيد و پراكنده مشويد. این آیات بیانگر این حقیقت است که اگر جامعهxadای بخواهد به توفیقات مختلفی دست یابد باید از یک اصل اصیل بنام وحدت و یکپارچگی بهره گیرد. از این رو انقلاب ما بر اساس همبستگی ملی میان اقوام و طوائف مختلف توانست یک جبهه واحد را بوجود آورد تا این که همگی دست در دست هم توانستند به بزرگxadترین انقلاب اقدام نمایند. بنابراین یکی از مبانیxadانقلاب در واقع شکلxadگیری بر اساس وحدت ملی میxadباشد که تاکنون از برکات فراوانی برخوردار بوده است.

منابع: 1:« قرآن کریم» 2:« عاملى. شيخ حر . وسائل الشيعه.موسسه آل البيت عليهم السلام. قم. 1409 هجرى قمرى» 3:«قانونxadxadاساسی»xad4-http://www.tebyan-zanjan.ir/papers/subpapers.aspx?id=691&category=PS. 5. درآمدیxadبرxadمبانیxadفکری انقلابxadاسلامی.محمدشفيعیxadفر.دفترنشر معارف (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد رهبري، كد: 10/100129975)

جزوه انقلاب اسلامی: جلسه نهم قسمت4...